Linie Nadzwyczajnej Wartości - XVL (Extreme Value Line)

Bardzo często inwestorzy podejmują decyzje pod wpływem emocji. Nierzadko są to decyzje typu - trzeba kupić, bo już jest tanio i przecież taniej być nie może lub też trzeba sprzedać, bo już jest bardzo drogo. Każdy doświadczony inwestor, który przeżył już przynajmniej jedną hossę lub krach, dobrze wie, że nigdy nie jest tak tanio, aby nie mogło być jeszcze taniej oraz nigdy nie jest tak drogo, aby nie mogło jeszcze drożej. Jest to stara prawda, której żaden inwestor nie powinien lekceważyć. Niestety powszechnie wiadomo, że ci, którzy podejmują swoje decyzje pod wpływem emocji i przeczucia – „chyba dzisiaj wzrośnie”, a nie na podstawie jakiejkolwiek analizy, technicznej lub fundamentalnej, w większości skazani są na porażkę.

Od dawna poszukiwany jest sposób na podejmowanie decyzji, która byłaby całkowicie pozbawiona emocji. Jedną z propozycji takiego sposobu gry na giełdzie jest inwestowanie za pomocą mechanicznych systemów transakcyjnych. Problem tworzenia takich systemów, zwanych też automatycznymi systemami transakcyjnymi, jest niemalże tak stary, jak historia rynków finansowych. Powszechnie obowiązuje zasada, że wszelka ingerencja wywołana subiektywnymi odczuciami inwestora jest dozwolona jedynie na etapie tworzenia sytemu inwestycyjnego. Po uruchomieniu systemu należy ściśle poddać się jego wskazaniom. Opisany poniżej system inwestycyjny opiera się na badaniach przeprowadzonych na polskim i wielu zagranicznych rynkach kapitałowych, na rynkach walutowych oraz towarowych.

I. Założenia i definicje

Założenie o długości szeregu cenowego

Zakładamy, że celem badania ruchów cenowych są wycinki wykresów (z wyłączeniem wykresów punktowo-symbolicznych), odzwierciedlające krótko- (do 25 dni), średnio- (do stu dni) oraz długoterminowe (do dwustu dni) perspektywy czasowe. Nie wyklucza się jednak stosowania dowolnych okresów, nie krótszych jednak niż 7 notowań, obejmujących co najmniej 7 okresów lub 7 tików), wynikających z psychologicznych uwarunkowań funkcjonowania rynków giełdowych (siódmy punkt na wykresie może wyznaczać korekcyjną falę Elliota lub zamyka mini cykl tygodniowy zgodny z kalendarzem gregoriańskim, do którego przywykliśmy).

Założenie o ekstremach lokalnych

Zakładamy, iż badany wykres ma przynajmniej jedno maksimum i jedno minimum. Dobierając wycinki wykresów odnajdujemy maksimum oraz minimum cenowe.

Założenie o prowizji maklerskiej

Dla uproszczenia przyjmujemy, że w kalkulacji ryzyka nie uwzględnia się prowizji maklerskiej.

W praktycznym zastosowaniu wysokość prowizji maklerskiej jest dodatkowym ryzykiem o własnościach liniowych i należy je dodać do wartości ryzyka wsparcia i oporu.

Definicja linii zakładkowej

Linią zakładkową nazywać będziemy linię położoną w odległości B= N+ 0.5 x δ_AB oraz A= N - 0.5 x δ_AB, gdzie N jest wartością lokalnego maksimum lub minimum funkcji ceny, a δ_AB jest wartością ryzyka mierzonego różnicą wartości funkcji ceny w położonej na liniach A oraz B.

Definicja wsparcia i oporu

Jeżeli linia (0) jest linią wsparcia, a linia (1) linią oporu i wykres cenowy zawiera jedno maksimum oraz jedno minimum, to linie P i R nazywamy liniami zakładkowymi wsparcia P0R, a linie S i T liniami zakładkowymi oporu S1T (Wykres nr 1).

Definicja ryzyka wsparcia

Odległość PR pomiędzy liniami zakładkowymi wsparcia (P0R) nazywamy ryzykiem tego wsparcia i oznaczamy δ_PR (Wykres nr 1).

Definicja ryzyka oporu

Odległość ST pomiędzy liniami zakładkowymi oporu (S1T) nazywamy ryzykiem tego oporu i oznaczamy δ_ST (Wykres nr 1).

Definicja ryzyka całkowitego

Ryzyko całkowite inwestycji rozpoczętej w punkcie t₁ , przy czym poziom ceny C₁ w chwili t₁znajduje się w obszarze P0R lub S1T i zakończonej w punkcie t₂ , przy czym poziom ceny C₂w chwili t₂znajduje się poza obszarem P0R lub S1T, jest mniejsze od ryzyka δ_PR lub odpowiednio δ_ST.

Ogólna definicja obszaru ryzyka [AnB, δ_AB]

Obszarem wsparcia lub oporu nazywać będziemy pole ograniczone przez linie A od góry, linię B od dołu i linię n położoną w równej odległości od linii A i B i posiadającą przynajmniej jeden punkt wspólny z lokalnym ekstremum funkcji ceny. Obszar oznaczać będziemy jako AnB. Linie A,n,B wyznaczają akceptowane przez inwestora ryzyko początkowe określone przez odległość AB. Obszar wsparcia i oporu zapisywany będzie jako [AnB, δ_AB], gdzie δ_AB oznacza ryzyko inwestycji w obszarze AnB.

W praktyce oznacza to, że ryzyko inwestycji jest mniejsze od różnicy poziomów cenowych PR lub ST

Wykres nr 1. Linie zakładkowe określają ryzyko inwestora. Odnaleziona minimum lokalne w punkcie I oraz maksimum lokalne w punkcie II odpowiadają chwilom t₁ oraz t₂.

Twierdzenie o zajęciu pozycji w obszarze ryzyka całkowitego

Jeżeli notowania danego instrumentu finansowego wchodzą w obszar [P0R, δ_PR] lub [S1T, δ_ST], ale ich nie przecinają, to dla inwestora oznacza to natychmiastowe zajęcie pozycji długiej (dla obszaru [S1T, δ_ST]) lub krótkiej (dla obszaru [P0R, δ_PR]) .

Twierdzenie o zajęciu pozycji poza obszarem ryzyka całkowitego

Jeżeli notowania danego instrumentu finansowego wchodzą w obszar [P0R, δ_PR] lub [S1T, δ_ST] i przecinają go, to dla inwestora oznacza to utrzymanie dotychczasowej pozycji lub rozpoczęcie inwestycji zgodne z kierunkiem przecięcia obszarów ryzyka [P0R, δ_PR] oraz [S1T, δ_ST].

Twierdzenie o inwestycyjnym ryzyku odwrócenia

Ryzyko odwrócenia pozycji δ_ozwiązane jest z liczbą przecięć obszaru wsparcia [P0R, δ_PR] lub oporu [S1T, δ_ST] przez notowania instrumentu finansowego.

Jeżeli liczba przekroczeń obszaru [P0R, δ_PR] lub [S1T, δ_ST] wyniesie N, to całkowite ryzyko odwrócenia pozycji lub rozpoczęcia inwestycji δ_o= N x (δ_PR+ δ_M) dla obszaru wsparcia [P0R, δ_PR] oraz δ_o= N x δ_ST dla obszaru oporu [S1T, δ_ST], gdzie δ_M jest wysokością prowizji maklerskiej wyrażonej w punktach procentowych.

Komentarz : inwestor powinien ocenić możliwe obsunięcie inwestowanego kapitału na bazie szacowanej wartości N zależnej od lokalnej zmienności notowań oraz założonego wcześniej przez niego szerokości obszaru ryzyka δ_PR lub δ_ST.

Warunki rozpoczęcia inwestycji

Niech N oznacza ostatnie aktualne notowanie ceny zamknięcia, a N(-1) notowanie poprzedniej ceny zamknięcia.

Zakup:

(N(-1)>R i N<R i N>P) lub

(N(-1) >S i N(-1) <T i N>T) lub

((N(-1)<P lub (N(-1) <R) i N>R) lub

((N(-1)<S lub N(-1)<T) i N>T)

Sprzedaż:

(N(-1)<S i N>S i N<T) lub

(N(-1)<R i N(-1) >P i N<P) lub

((N(-1)>T lub N(-1)>S) i N<S) lub

((N(-1)>R lub N(-1)>P) i N<P)

Opis strategii działania inwestycyjnego

Nie mamy szansy rozpocząć inwestycji w punkcie I lub II, ponieważ to właśnie one wyznaczają badany wykres i określają ryzyko na liniach zakładkowych P, R, S i T.

Załóżmy, że decydujemy się na podjęcie ryzyka inwestycyjnego rozpoczynając badanie w punkcie M.

Wykres nr 2. Podjecie decyzji o zmaksymalizowaniu ryzyka i zajęcie pozycji krótkiej w punkcie M.

Jeżeli w punkcie M wybierzemy sprzedaż krótką, to nasze ryzyko inwestycyjne przy tej metodzie będzie równe odległości MT. To bardzo duże ryzyko zmusza nas do czekania na rozwój sytuacji. Działając według założeń niniejszej metody i decydując się na zajęcie pozycji długiej w punkcie 1` ukształtujemy nasze ryzyko inwestycyjne na poziomie PR w przedziale otwartym w punkcie R (punkt 1` z założenia leży poniżej prostej R) (Wykres nr 2). Jeżeli natomiast przebieg notowań będzie zgodny ze scenariuszem odwrotnym, tzn. od punktu M notowania będą rosnąć poprzez punkt N, to nieaktualna stanie się linia wsparcia (0), a nową linią wsparcia będzie linia (2) z liniami zakładkowymi U i W (wykres nr 3).

Wykres nr 3. Inwestor po zmaksymalizowaniu ryzyka i zajęciu pozycji krótkiej w M nie doczekał się momentu osiągnięcia przez notowania obszaru wsparcia [P0R, δ_PR]. Notowania zaczęły rosnąć do punktu N. Nowy obszar wsparcia to [W2U, δ_WU].

Czekamy, aż notowania dosięgną obszaru [S1T, δ_ST] i zajmujemy pozycję krótką Jeśli notowania przebiją linię T, to utrata kapitału wyrażona ryzykiem wyniesie δ_T < δ_ST a my zajmujemy pozycję długą o ryzyku δ_ST , co skłania do zwiększenia ryzyka inwestycyjnego do δ_T+ δ_ST< 2 x δ_ST. Linia (2) staje się wówczas oczekiwaną lub hipotetyczną linią wsparcia (2) (wykres nr 3). Przy odpowiednim doświadczeniu nie trzeba sporządzać wykresów, można analizować wyłącznie dane z notowań, odszukać maksima oraz minima, obliczyć wartości położeń linii zakładkowych i oczekiwać na sygnał ze znanym już nam ryzykiem inwestycyjnym. Linie (0), (1) oraz (2) nazywamy liniami XVL (ang. Extremes Value Lines) czyli Liniami Nadzwyczajnej Wartości. Opisany model można zoptymalizować poprzez procesy komputerowe, ale określenie awersji do

ryzyka przez inwestora w procentach, równej δ_PR=δ_ST daje dobre rezultaty. Ogólnie zasada ryzyka 2% kapitału wydaje się przy tym modelu nad wyraz przesadzona. W przestawionym modelu inwestycyjnym inwestor nigdy nie zdecyduje się na tak duże ryzyko, chyba że 2% równe będzie N x (δ_PR+ δ_ST +δ_M), gdzie δ_M jest wartościa prowizji maklerskiej.